Περί ιδιώτευσης

Posted on Updated on

Τα ενυπόγραφα άρθρα δεν απηχούν αναγκαστικά τις απόψεις του συνδυασμού. Δημοσιεύονται στο πλαίσιο του υγιούς και διάφανου διαλόγου και οι συντάκτες φέρουν την ευθύνη της υπογραφής τους.

Γράφει ο Λεωνίδας Πατραμάνης

Φαίνεται πως έφτασε η ώρα να αποτινάξουμε τον ζυγό της ευθυνοφοβίας, της ανευθυνότητας και της μοιρολατρίας.

«idiot»: ο ανόητος, ο ηλίθιος (Λεξικό Cambridge University Press 2006)

Τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα (και όχι μόνο) ζούμε την αποθέωση της ιδιώτευσης, των ιδιωτικοποιήσεων, των ιδιωτικών επενδύσεων και πάει λέγοντας. Ο σύγχρονος ιδιώτης είναι το πρότυπο του ανθρώπου που ενδιαφέρεται πρωτίστως για τα προσωπικά συμφέροντα του, που αποτελεί παράδειγμα κοινωνικοποίησης και «επιτυχίας» και έτσι θεωρείται ως ο πιο ικανός να ασχοληθεί αποτελεσματικά με τα κοινά ενός τόπου. Στην πραγματικότητα όμως η λέξη στην Αρχαία Ελλάδα είχε το ακριβώς αντίθετο νόημα: ως ιδιώτης λογιζόταν εκείνος που δεν ενδιαφερόταν καθόλου για τα κοινά ή που είχε λανθασμένη άποψη για τα θέματα της πόλης.

Η λέξη, βεβαίως, πήρε διαφορετική έννοια στα νέα Ελληνικά, κράτησε όμως την αρχαία της έννοια σε πολλές σύγχρονες γλώσσες και ιδίως στην Αγγλική για να δηλώνει πανηγυρικά τον ηλίθιο. Επιπλέον, και η ίδια η λέξη ηλίθιος παρουσιάζει διάφορες ετυμολογικές προσεγγίσεις:

α) πιθανόν συνδέεται με το αρχαίο ελληνικό ρήμα «ηλάσκω» που σημαίνει περιφέρομαι/ περιπλανιέμαι (Λεξικό Μπαμπινιώτη),

β) προέρχεται από την λέξη «ηλός» που σημαίνει άφρων (Λεξικό της Κοινής Ελληνικής – Τριανταφυλλίδης)

γ) συνδέεται με την λέξη λήθη θέλοντας να υπογραμμίσει την απουσία μνήμης, δηλαδή το αντίθετο της αλήθειας (η πιο αδύνατη εκδοχή).

Θα αναρωτηθείτε: πρός τι αυτός ο ετυμολογικός πρόλογος ; Καταρχήν, όποια και από τις τρείς πρωτύτερες εκδοχές εάν διαλέξουμε -του περιπλανώμενου, του ανόητου ή του ανθρώπου χωρίς μνήμη- θα καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι η λέξη ιδιώτης άρα και η λέξη ηλίθιος έχει καταστεί καίρια στο σύγχρονο κοινωνικό γίγνεσθαι – και αυτό διότι (και εδώ ερχόμαστε στα δικά μας) ως σύγχρονος πολίτης εκλαμβάνεται στις μέρες μας όποιος περιφέρεται ( σαν τουρίστας που πλανάται πλάνην οικτρά), όποιος δεν έχει φρόνηση και χρειάζεται κάποιον άλλον για να τον καθοδηγήσει (την σύγχρονη εξουσία) ή όποιος δεν έχει μνήμη της ιστορίας του (οι σύγχρονες κοινωνίες).

Αναφορικά τώρα με τα πράγματα στην Μύκονο, οφείλουμε να παραδεχτούμε  ότι τα τελευταία χρόνια αρκετοί από εμάς  -με πρώτο και καλύτερο τον γράφοντα-  έχουμε διάγει τους μικρούς μας ιδιωτικούς βίους με συνέπεια να μπορούμε να αποκληθούμε ηλίθιοι, αποξενωμένοι και αδιάφοροι για το παρόν και το μέλλον του νησιού.

Όμως φαίνεται πως έφτασε η ώρα να αποτινάξουμε τον ζυγό της ευθυνοφοβίας, της ανευθυνότητας και της μοιρολατρίας. Πιστεύω πως στους δύσκολους καιρούς που ζούμε, μπορούμε και πρέπει να προσφέρουμε όσο και ό,τι περισσότερο μπορούμε για να αποκτήσει ελπίδα και προοπτική η Μύκονος που επιθυμούμε να κληροδοτήσουμε στις επόμενες γενιές.

Η ευθύνη βαρύνει όλους μας. Άλλους περισσότερο και άλλους λιγότερο αλλά όλους μας, είτε με την βαθιά διαφθορά της τοπικής εξουσίας και τον εναγκαλισμό της από ορισμένους πολίτες είτε με την συνενοχή και την αδιαφορία των υπολοίπων.  Όχι τόσο για τα όσα,καλώς ή κακώς, έγιναν – εξάλλου «ο γέγονε, γέγονε», χωρίς αυτό να αποτελεί συγχωροχάρτι και άφεση αμαρτιών για κανένα – όσο για αυτά που γίνονται και κυρίως θα γίνουν στον τόπο μας τα οποία θα επηρεάσουν καθοριστικά την ζωή στο νησί τις επόμενες δεκαετίες.

Έτσι, ως πρώην ιδιώτης  και νυν ενεργός πολίτης  συντάσσομαι ολόψυχα και ολόθερμα με την Κίνηση Ενεργών Πολιτών Μυκόνου, αντιλαμβανόμενος ότι το συγκεκριμένο σχήμα είναι το μόνο ικανό και διατεθειμένο να διεκδικήσει αχτίδες φωτός στο βαθύ τούνελ της αλλοτρίωσης μας.

Ελπίζω στην πορεία να βρεθούμε όλοι μαζί.

Υ.Γ. Παρόλ’ αυτά, ευχής έργον να παραμείνουμε ηλίθιοι όπως θα μας ήθελε ο Ντοστογιέφσκι:

» Τώρα πάω στους ανθρώπους / Ίσως να μην ξέρω τίποτα / Ωστόσο, αρχίζει για μένα μια καινούργια ζωή»

Λεωνίδας Γ. Πατραμάνης

Advertisements

One thought on “Περί ιδιώτευσης

    Αντώνης Τριανταφύλλου said:
    10/09/2010 στο 1:58 ΠΜ

    Αν υπάρχει ένα σύνδρομο που κατατρύχει το μοντέρνο άνθρωπο, αυτό είναι η πίστη στη μονοσημία των επιλογών του και κατά συνέπεια ο εγκλωβισμός της σκέψης του. Ένα παράδειγμα είναι και ο περιορισμός της έννοιας του ιδιώτη στο δίπολο «εκλέγειν – εκλέγεσθαι».
    Πιστεύουμε πως δεν ιδιωτεύουμε όταν συμμετέχουμε στο εκλέγειν, όταν δηλαδή ψηφίζουμε αυτούς που θέλουμε να μας εκπροσωπήσουν. Είναι όμως μάλλον παράλογο να θεωρούμε πως η ιδιαίτερη πολιτική στάση μας μπορεί να εκφραστεί ακέραια από ένα εκλεγμένο πρόσωπο. Ο πολιτικός εκλέγεται, διορίζεται και έχει την εντολή να αποφασίζει. Στις αποφάσεις όμως αυτές ο πολίτης δεν συμμετέχει ουσιαστικά με διάλογο. Δεν είναι τυχαίο πως στην άμεση δημοκρατία των Αθηναίων δεν υπήρχαν εκλογές αλλά κλήρωση. Τα δημόσια αξιώματα καταλαμβάνονταν μετά από κλήρωση και όχι μετά από εκλογή. Η ιδέα της αντιπροσώπευσης τους φαίνονταν παράλογη και συνεχίζει να είναι γιατί εν ονόματι των πολιτών μπορούν να μιλήσουν μόνο οι πολίτες.
    Θεωρούμε επίσης πως το να συμμετέχουμε στο εκλέγεσθαι αποδεικνύει πως σταματήσαμε να ιδιωτεύουμε. Η πολιτική όμως δεν είναι κάτι που εξαντλείται με τις εκλογές. Ο Rousseau σχολιάζοντας την εφεύρεση της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας των Άγγλων, έλεγε ‘‘…απατώνται αν νομίζουν ότι είναι ελεύθεροι. Είναι ελεύθεροι μια φορά στα τέσσερα χρόνια…’’. Άρα η ιδιώτευση δεν περιορίζεται στο κατά πόσο κάποιος συμμετέχει στο «εκλέγειν και εκλέγεσθαι». Μια χαρά ιδιωτεύουν οι κατ’ επανάληψη εκλεγμένοι τοπικοί και κυβερνητικοί πολιτικοί. Εννοώ εδώ τη βαθύτερη σημασία του ιδιώτη που είναι η προώθηση του ατομικού συμφέροντος πάνω από το συλλογικό. Άρα η συμμετοχή στα κοινά (με την έννοια του εκλέγειν και εκλέγεσθαι) δεν είναι ικανή από μόνη της να χαρακτηριστεί ως πολιτική πράξη.
    Ας σκεφτούμε λοιπόν τη πολιτική πέρα από το δίπολο του «εκλέγειν – εκλέγεσθαι». Η πολιτική ξεκινά πρώτα από το Εγώ. Κάθε φόρα που βγαίνουμε από την εξώπορτα, ασκούμε εν δυνάμει πολιτική. Η προσωπική μας στάση στα διλήμματα που μας παρουσιάζονται και οι επιλογές μας στη καθημερινότητα μας είναι ήδη πολιτική. Και εκεί είναι η ουσία της πολιτικής αφού μας καλεί σε δράση καθημερινά, μακριά από τα κόμματα, τις παρατάξεις και τις εκλογές. Είμαστε άραγε ενεργοί πολίτες σε κάθε μας πράξη ή πρωτίστως μας απασχολεί το συμφέρον μας; Μπορεί άραγε ο πολιτικός να αποβάλλει το εγώ του και το συμφέρον του στην καθημερινή πρακτική του που είναι η λήψη πολιτικών αποφάσεων; Οι αρχαίοι Αθηναίοι είχαν απαντήσει: όχι. Αυτός ήταν και ο λόγος για παράδειγμα που απέκλειαν από την ψηφοφορία σε κάποιο ζήτημα όλους εκείνους τους πολίτες που τα συμφέροντά τους εμπλέκονταν μεροληπτικά στην απόφαση. Για να γίνω ακόμα πιο σαφής θα πω το αυτονόητο: σε μια κοινωνία νομοταγών πολιτών η αστυνομία θα ήταν περιττό έξοδο και σε μια κοινωνία ενεργών πολιτών, οι υποψήφιοι θα είχαν καθαρά διεκπεραιωτικό ρόλο και όχι πολιτικό (πολιτικό με την έννοια της λήψης αποφάσεων). Δεν είμαστε τέτοια κοινωνία και γι’ αυτό συζητάμε για το ποιον θα ψηφίσουμε. Αλλά πριν ξεκινήσει κάποια συζήτηση για τον ποιον θέλουμε να έχουμε δήμαρχο καλό είναι να τα έχουμε όλα αυτά στο πίσω μέρους του μυαλού μας γιατί αυτομάτως καθορίζουν και το που θα στρέψουμε το βλέμμα μας (ή τις ελπίδες μας) στις προσεχείς εκλογές: κάτι ή τίποτα; ειλικρίνεια ή κυνισμός; Χριστιανόπουλος ή Μπουκόφσκι;

    ΥΓ: Καλό είναι βέβαια να μην είμαστε ηλίθιοι κατά καμία έννοια, πράγμα που περιλαμβάνει και την ηλιθιότητα με την έννοια που ο Ντοστογιέφσκι αναφέρεται σε αυτήν στον Ηλίθιο δηλ τον χριστιανισμό και όχι την πολιτική

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s