Ο νέος μαχόμενος εθελοντισμός

Ethelontika mathimata Mykonos

«Ο νέος μαχόμενος εθελοντισμός»

(με αφορμή τα Εθελοντικά Μαθήματα Μυκόνου)

                            της Δέσποινας Νάζου,

 εθελόντριας δασκάλας του μαθήματος

«Ανθρωπολογία του Τουρισμού»

Στην Μύκονο φέτος οργανώθηκαν συστηματικά τα Εθελοντικά Μαθήματα Μυκόνου (ΕΜΜ). Η έκτασή τους, η ποικιλία τους και η ανταπόκριση του κόσμου σε αυτά μας φέρνει αντιμέτωπους με το είδος εκείνο του εθελοντισμού που είναι αυθόρμητα ‘οργανωμένο’, πέρα από τις κλασσικές ομαδώσεις και συλλογικότητες, επίσης εθελοντικού χαρακτήρα  που συναντάμε στο νησί μας (σύλλογοι, επαγγελματικά σωματεία κ.λ.π.).

Τα ΕΜΜ συνυπάρχουν ωστόσο μαζί με άλλες παλαιές και νέες εθελοντικές δράσεις, ωθώντας μας να σκεφτούμε το κοινωνικό περιβάλλον που γεννά την ανάγκη ύπαρξής τους μέσα στις νέες οικονομικές και ιστορικές  συγκυρίες που ζούμε στη Μύκονο και στην Ελλάδα.

Αποτελεί δε, εξαιρετικά ενδιαφέρον ζήτημα, το ότι στη Μύκονο, ενώ πρόκειται για ένα νησί με έντονη τουριστική ανάπτυξη, επιχειρηματική υπερδραστηριότητα και βίους ανθρώπων αυστηρά προσανατολισμένους στο υλικό κέρδος, παράλληλα διαμορφώνονται  πόλοι δράσης που βρίσκονται στον αντίποδα του στενού οικονομικού συμφέροντος, των αυστηρά χρηματικών ανταλλαγών, των αγαθών ως ‘εμπορευμάτων’.

Ειδικά, μέσα από το παράδειγμα των ΕΜΜ, αναδύθηκαν ποιότητες που απέχουν πολύ από την νεοφιλελεύθερη αντίληψη της αγοράς, τους ανταγωνισμούς της και τις απρόσωπες ή εμπορευματικές συναλλαγές. Επίσης τα ΕΜΜ μας έδειξαν ότι το κράτος και οι θεσμοί του, που στις παρούσες συνθήκες  δεν προσφέρουν κανένα όραμα δημοκρατίας και αλληλεγγύης, μπορούν να διδαχθούν πολλά, ώστε  να επαναλειτουργήσουν στη βάση νέων πια μορφών κοινωνικότητας που στηρίζονται σε άλλες αξίες και ιδέες.

Τα ΕΜΜ μας δείχνουν:

-ένα όραμα για μια «κοινωνία αλληλεγγύης» που στηρίζεται στην ισότητα και στις σχέσεις ανιδιοτέλειας.

– έναν τρόπο συλλογικής οργάνωσης της τοπικής κοινωνίας με σχέσεις που δεν διαμεσολαβούνται από το κράτος, τη γραφειοκρατία, τα πελατειακά συστήματα, τις μικροκομματικές πολιτικές.

– την επιθυμία για μοίρασμα και επικοινωνία  άϋλων αγαθών που δεν κοστολογούνται, είναι πέρα και πάνω από τη χρηματική τιμή (ή έτσι θα έπρεπε να είναι), όπως η γνώση και η αγάπη για αυτήν, αλλά και οι ανθρώπινες επαφές, όπως και η χαρά της δημιουργίας. Αγαθά που δεν έχουν τιμή, αλλά έχουν αξία.

– τους τρόπους να υπάρχουν οι πολίτες  σε ανοιχτούς δημόσιους χώρους, να τους «επανακατακτούν» με φαντασία και ισοτιμία, χωρίς διακρίσεις.

Ο εθελοντισμός που υποστηρίζουν κινήσεις όπως τα ΕΜΜ αποτελεί πρακτική υπέρβασης του κώδικα της εμπορευματικής ανταλλαγής και συνδέεται με «ιδεολογίες του καθαρού δώρου» (χωρίς ανταπόδοση και χωρίς προσδοκία προσωπικού οφέλους). Ο εθελοντισμός των ΕΜΜ έχει με την ευρύτερη έννοια «πολιτικό» περιεχόμενο και αντιπαρατίθεται σε δομές εξουσίας που  εμποδίζουν τα άτομα να  διαχειριστούν τις ικανότητές τους, τις ζωές τους και τους τόπους τους.  Με παράδειγμα τα ΕΜΜ γίνεται αντιληπτό ότι «το πολιτικό δεν ταυτίζεται πια αποκλειστικά με τις λειτουργίες της κυβέρνησης και του κράτους όπως γίνεται στο πλαίσιο της φιλελεύθερης παράδοσης,  αλλά  αναζητείται σε πρακτικές της καθημερινής ζωής όπου  εκεί αποκτά το πραγματικό νόημά του».

Τα ΕΜΜ δεν αποτελούν άλλη μια ακόμη διεκπεραιωτική και γραφειοκρατική Μη Κυβερνητική Οργάνωση ούτε χρηματοδοτούνται από δημόσιους ή ιδιωτικούς φορείς. Δεν διαχειρίζονται χρήματα, δεν υποκρίνονται ότι δρουν για το κοινό καλό με σκοπό να εκμεταλλευτούν κερδοσκοπικά πρόσωπα και καταστάσεις.

Οι συμμετέχοντες/ουσες σε αυτά, χωρίς να υποτιμούμε την αξία της εργασίας και των χρημάτων που αυτή αποφέρει, αντιλαμβανόμαστε ότι  δεν αρκούν πλέον αυτούς τους δύσκολους καιρούς για να δώσουν νόημα και στήριξη στους ανθρώπους-εξ άλλου είναι και σπάνια πια! Ποτέ δεν αρκούσαν άλλωστε για να γεμίσουν τις ψυχές και τις ανθρώπινες ζωές,   ξεκομμένα από ο,τιδήποτε πνευματικό και  μακριά από τις δυνάμεις της φαντασίας.

Με τα ΕΜΜ και μέσα από τις διαδικασίες βάσει των οποίων λειτουργούν και οργανώνονται,  εδραιώνεται το δόγμα «η ελεημοσύνη πληγώνει τον αποδέκτη»! Έτσι αποφεύγονται οι σχέσεις πατρωνίας και ανισότητας μεταξύ «μονίμως» προνομιούχων από τη μια και «μονίμως»  ασθενών και αδύναμων από την άλλη. Για αυτό «βοηθάμε τον «άλλον» να βοηθήσει τον εαυτό του και αυτό αποτελεί την  πυρηνική ιδέα της εθελοντικής δράσης των ΕΜΜ.

Tα ΕΜΜ συντάσσονται με τη λογική του κινήματος του  «Νέου Μαχόμενου Εθελοντισμού που περιλαμβάνει την διεκδίκηση των δικαιωμάτων του «άλλου», την διατύπωση λόγου «εκ μέρους του», εκ μέρους εκείνων που στερούνται «φωνής»,  πολιτικών και κοινωνικών δικαιωμάτων ….Ο νέος μαχόμενος εθελοντισμός συγκροτείται σε αντιδιαστολή με την φιλανθρωπία (η οποία θεωρείται παρωχημένη μορφή αρωγής και κοινωνικότητας με ισχυρές ταξικές συνδηλώσεις) και σε συνάφεια με την έννοια της κοινωνίας πολιτών».

Τα ΕΜΜ δεν έχουν σχέση με τις ρηχές ρητορικές των κομματικών μηχανισμών περί εθελοντισμού και κοινωνίας πολιτών, έτσι όπως αυτές διαμορφώθηκαν καιροσκοπικά,  και αποσπασματικά  τα τελευταία χρόνια.   Ως δράση υιοθετούν την άποψη ότι:

«Ο «εθελοντής» θεωρείται το πιο απτό, το πιο αντιπροσωπευτικό παράδειγμα της κοινωνίας πολιτών ακριβώς επειδή αντανακλά και εμπεριέχει το νέο περιεχόμενο του «πολίτη», ενώ είναι μπολιασμένος με την αρχή της ανιδιοτέλειας. Ο εθελοντής ως υπεύθυνος πολίτης λαμβάνει μέρος σε ανιδιοτελείς πρακτικές «για το καλό της κοινωνίας», σε δράσεις προσφοράς προς το κοινωνικό σύνολο… Ο εθελοντής μπορεί να διαμορφώσει ένα εναλλακτικό όραμα για την κοινωνία»[1] . Μια κοινωνία δημοκρατική, χωρίς διακρίσεις και αποκλεισμούς.


[1] Οι φράσεις που είναι  σε εισαγωγικά  ανήκουν στην συνάδελφο κοινωνική ανθρωπολόγο Κατερίνα Ροζάκου, σε κείμενο που δημοσίευσε το  2008 και έχει τίτλο «Κοινωνικότητα και “κοινωνία αλληλεγγύης” στην περίπτωση ενός εθελοντικού σωματείου». Ελληνική Επιθεώρηση Πολιτικής Επιστήμης 32: 95-120.

Συντάκτης: kepom

Η Κίνηση Ενεργών Πολιτών Μυκόνου έχει έδρα τη Μύκονο.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: