Πέντε βασικά ζητήματα, και οι θέσεις μας (κλικ στις εικόνες για ηλεκτρονική ανάγνωση)

Screen shot 2014-05-15 at 9.48.00 AMScreen shot 2014-05-15 at 9.48.36 AMScreen shot 2014-05-15 at 9.47.03 AMScreen shot 2014-05-15 at 9.47.21 AMScreen shot 2014-05-15 at 9.47.36 AMScreen shot 2014-05-15 at 9.48.17 AM

KEPOM: A Look at the water situation in Mykonos

UPDATED in Epilogh with
FUTURE RECOMMENDATIONS
FOR DEALING WITH THE SITUATION

Η λιμνοδεξαμενή στο Μαράθι. Τα αποθέματα νερού εκεί έχει προ πολλού περάσει τα όρια του συναγερμού. (φωτογραφία Δημ. Ρουσουνέλος Φεβρουάριος 2014)
Η λιμνοδεξαμενή στο Μαράθι. Τα αποθέματα νερού εκεί έχει προ πολλού περάσει τα όρια του συναγερμού.
(φωτογραφία Δημ. Ρουσουνέλος Φεβρουάριος 2014)


A LOOK AT THE WATER SITUATION IN MYKONOS

PROBLEMS AND RECOMMENDATIONS

(translated in English by Geraldine Melvin-Μποζώνη)

Water is essential as a natural resource for all forms of life.As a social resource it is of paramount importance to the quality of human life.Therefore,its purpose must be to satisfy the needs of all the community.In Greece the administration of water is controlled either by government institutions or by regional/local businesses,which control the water networks of the town.
The excessive usage of water and the increase in the demand for water,on the one hand,the climatic change and the contamination of the water mains,on the other hand,account for the reduction in the quantity of water,and the deterioration in the quality of the water.
It would appear that the TROIKA would prefer to hand over the administration of the water network from being a government institution to being a private institution,on the grounds that the public administration is ineffective and totally inefficient,the same justification used to privatise any organisation,which is government owned and run.
The international experience has shown that whenever the administration of the water has been taken over by private enterprise,the result is the same,an increase in the price of water,deterioration in the quality of the water,and generally the standard of service provided is very low.Since the modernisation of the network is not a priority to the private investor,of course,the infrastructure for the provision of a sufficient water supply,is not modernised.In some countries,where the water network had been privatised,(e.g.France) this is exactly what happened.After a period of time,the administration of the water was handed back to the State,resulting in a reduction in the price of water,and an improvement in the quality of the water.Hence, it is in the best interests of the citizens of the community,for the administration and control of the water to remain under the control of the State and the local community.
In view of the trend towards privatisation,a serious arguement is the creation of an effecient network that would sustain both the sewerage and the water,as was created in Thessaloniki with the movement of 188.
ΔΕΥΑΜ has had control of the local waterworks and sewerage systems since 1988.Its privatisation has not yet been officially proposed.A likely scenario is that privatisation would happen indirectly,through a subcontract with ΕΥΔΑΠ,as is happening in other municipalities,by privatising ΕΥΔΑΠ this would have exactly the same effect.
DEYAM KEPOM

Apart from privatisation, other problems are:

The facilities and the service provided are not satisfactory.

At an administrative level,it is understaffed.There has been a reduction in salaried and bonuses, to comply with the new national wage level,resulting in ΔΕΥΑΜ operating below a satisfactory level.

There is excessive wastage of water and overconsumption.

There is no Administration Plan,either short term or long term,for the optimal operation of the waterworks.All of the above,in conjunction with the continual reduction in rainfall are the factors which have brought about this situation.

Επίσκεψη-ενημέρωση Άννας Καμμή, Δημήτρη Ρουσουνέλου στο ταχυδιυλιστήριο Άνω Μεράς
Επίσκεψη-ενημέρωση Άννας Καμμή, Δημήτρη Ρουσουνέλου στο ταχυδιυλιστήριο Άνω Μεράς

AN EVALUATION OF THE INFRASTRUCTURE.Water shortages have always been a worry for the people of Mykonos.This is why our predeecessors tried to save this valuable resource in every possible way.They felt blessed,if the water from their water tanks and wells was sufficient to cover their needs for that particular year.The first salination plant was constructed in 1980.The rise in tourism during thid period,automatically meant an increase in the number of hotels built,which in turn gave way to increased demand for water,which was supplied by special boats which operated as water tankers,which met the demand for water with difficulty until the 1990’s.The construction of the two water resevoirs,in Marathi in 1992, and in Foko Ano Mera in 1997,was a stepping stone for Mykonos,it alleviated the problem and reduced the likelihood of water shortages.
With the passing of time,the demands of the island continually increased due to a huge increase in tourist development combined with an enormous wastage of water resources.The problem was exacerbated due to the fact that there was a total lack of information and no proposed plan of action.It is worth noting that there are over 2000 swimming pools and about the same number of wells,both leal and illegal.An insufficient supply of water is not a new problem to our island.The drought and lack of water led to water being brought onto the island by boats,once again.The water shortage of 2008,led to the construction of a new desalination plant in Korfos.

Επίσκεψη αντιπροσωπίας της ΚΕΠΟΜ -Νάζου, Καμμή, Ρουσουνέλος στην Αφαλάτωση (Κόρφος) και ενημέρωση από τον υπεύθυνο κ. Σικινιώτη
Επίσκεψη αντιπροσωπίας της ΚΕΠΟΜ -Νάζου, Καμμή, Ρουσουνέλος στην Αφαλάτωση (Κόρφος) και ενημέρωση από τον υπεύθυνο κ. Σικινιώτη

THE SITUATION AS OF NOW

The low watermark in the Marathi resevoir gives great cause for concern.If action is not taken immediately the water will have run out before the summer season even starts.Why take action now?Why has action not been taken before the levels fell so low?Why were the levels not measured and accessed by those in authority?The numbers would have spoken for themselves,instead of trying to solve the problem at the last minute.
Indeed,the water needs were forecast,but the construction of the necessary facilities,in itself,did not provide a solution to the problem.Over the years,these facilities have not been adequately maintained,the result being either malfunctioning of the plant or destruction of part of it. Moreover,the lack of political initiative,resulted in the huge wastage of the water resouces.

DEYAM KEPOMΔΕΥΑΜ are mainly responsible for the disintegration of the water network,and of course,the present shortage of water for the following reasons:

When the capability existed, the necessary staff were not hired.Since the public cuts,hence no new staff being hired,this institutuin is facing the serious problem of being grossly understaffed.The functioning of ΔΕΥΑΜ lies in the hands of only 20 employees,who are conscientious and diligent,only to see ttheir dwindling salaries at the end of the month and bonuses which have been drastically cut,and last but not least,no payment for working overtime.

For political reasons money due from unpaid bills of individuals and private enterprises on the island,were not collected in time.Consequently,the maintainance of the facilities and new investments were neglected,due to their reduced budget.Despite not owing money to suppliers,and not having loans,the strategic policy was conservative,to say the least.

Care was not taken to forsee the excessice water consumption,therefore,no contingency plan existed,and now millions of cubic metres of water have not been accounted for,and so this subsequent income was lost to the detriment of ΔΕΥΑΜ,and to the financial benefit of thoe people who used the water,but did not pay for the service.

Moreover,the 1,000,000Euro which was and still is owed by the Municipality of Mykonos for work done and services rendered,has never been collected by ΔΕΥΑΜ.Action was confined to an exchange of signatures,and was never made public,in order to avoid exerting pressure for the debt to be paid.

Furthermore,for financial reasons,the infrastructure was not properly maintained,resulting in continous leakage of water,which has led to the loss of huge amounts of water,and to the current cost of maintainance being astronomical.

Moreover,again for political reasons,a greater quantity of water was used from the resevoir rather than from the desalination plants to cover the everyday needs of the consumer,as the cost of spare parts and services of the equipment and the electricity added to the cost of production of the water.Finally leaving it to the last minute to inform the public of the seriousness of the water shortage,which the island is facing at the moment,leaving it in the hands of God,and hoping that by the end of March,it would have rained sufficiently to save the day.That about sums up the water situation to date.Due to the fact that this grave situation cannot be dealt with by expectations,but by a specific strategic plan,in order to provide reserves,we hold the management of ΔΕΥΑΜ and the Municipality of Mykonos responsible for the current situation.The only solution to the problem is to accept the fact that there is permanent drought and to conserve water wisely.In addition,it would be prudent to legally restrict the usage of large amounts of water for swimming pools and lawns,which are not an inate part of the Cycladic islands,with its particular climatic conditions,low rainfall and high temperatures.

Sterilisation Filtering System in Aghia Sofia  -Anna Kammi, Dimitris Rousounelos, Giorgos Syrianos
Sterilisation Filtering System in Aghia Sofia -Anna Kammi, Dimitris Rousounelos, Giorgos Syrianos

 

 RECOMMENDATIONS FOR DEALING WITH THE SITUATION.

SHORT TERM-NOW
Inform the public in every possible way,about the conservation of water,More specifically,through the enterprises which are directly involved in tourism,and on the website of the Municipality of Mykonos,emphasising the overriding need to conserve water.

Repair of the old desalination plant 2100 cubic metres/24 hr.This decision was taken by the board of ΔΕΥΑΜ in February 2014.

Check for any possible leakage and immediate repair of the water transportation network from the desalination plants to water tanks,and to extend them,so that greater amounts of water can be transported to and from the desalination plants.

Maintainance of all the facilities and more particularly of the Water Station(pump) facility in the old port so that water could be transported by boats to the tanks.

The coordination of the water resevoirs in Marathi and Ano Mera,with a view to providing a more efficient water supply.

Strict prohibition of usage of water from the water resevoir by owners of the trucks,who transport water,and the imposition of fines where necessary.

Supply of water by trucks,to be allowed only from the tanks of the desalination plants.

Immediate payment of 1,000,000Euro by the Municipality of Mykonos to ΔΕΥΑΜ,which is owed for work done and sewerage facilities provided on behalf of the Municipality of Mykonos.

Create and enforce a strict penal code,to deal with consumers,either individuals or enterprises,who do not comply with the laws of the Municipality of Mykonos,with regard to water consumption.

Create a pricing scale, whereby the cost of water increases,in accordance with the amount of water consumed.in order to discourage excessive water consumption.It is noteworthy that the cost of water,to the consumer,has remained the same,since the setting up of ΔΕΥΑΜ and the 80% rate which was imposed after 2000,was done so with a view to maintaining the water network.

Record the number of wells(γεωτρήσεις) and reduce the number of new permits issued.

Action to be taken by the Municipality of Mykonos for the supply of water by special boats, so that there is an adequate water supply. Although it is not cost effective,it is absolutely essential.To transport 200,000 cubic metres of water would cost(without including the actualcost of buying the water) approximately 10Euro per cubic metre i.e.2,000,000Euro which is a lot more than the cost of supplying water from the resevoirs,which would cost 1,250,000Euro including VAT .
Some steps have been taken by the Municipality of Mykonos to cooperate with ΠΝΑΙ,,with a view to the provision of funding.This was initiated in February 2014,and a result is not expected until August 2014.Funding has been requested for the two mobile units,with a capability of 2000cubic metres/24 hrs,which have been incorporated into the National Investment Programme ΣΑΕΠ067 Public Investment.The facility will be housed in the old animal slaughtering house in Spitalia(old port) but the total completion is not expected before September 2014.

Employing more staff during the Summer months,would undoubtedly,ensure an improvement in the standard of service provided.

Η δημοτική σύμβουλος της ΚΕΠΟΜ ενημερώνεται από τους εργαζόμενους για θέματα που αφορούν στη λειτουργία του Βιολογικού Καθαρισμύ Μυκόνου.
Η δημοτική σύμβουλος της ΚΕΠΟΜ ενημερώνεται από τους εργαζόμενους για θέματα που αφορούν στη λειτουργία του Βιολογικού Καθαρισμύ Μυκόνου.

THE FUTURE

In Mykonos,there are approximately 2000 swimming pools with a consumption of 80 cubic metres of water on average,and a total consumption of 160,000 cubic metres of water.
The possibility of providing sea water to fill these pools,needs to be examined,especially pools which are located near the sea.In order for this capability to be feasible,ammendments to the environmental terms which apply to the hotels would have to be made,also if ΔΕΗ could handle the increased workload effectively,Moreover,an outlet for the excess salt would have to be found.
Detailed census of the water resources,by area,according to usage(agricultual,swimming pools,domestic)
The provision of an underground water network in Mykonos is ardous,due to the geological structure of the island,which consists of granite with low water content.
The annual underground water reserves,in the cracks of the Airport system,are estimated to be about 100,000 cubic metres,and 100,000 cubic metres in the Ano Mera system,according to research carried out by the Ano Mera system.

Η λιμνοδεξαμενή στον Φωκό της Μυκόνου από το ύψος του Διυλιστηρίου Άνω Μεράς (φωτογραφία, Φεβρουάριος 2014)
Η λιμνοδεξαμενή στον Φωκό της Μυκόνου από το ύψος του Διυλιστηρίου Άνω Μεράς (photo Dimitris Rousounelos feb 14)

Examine the possibility of reusing the water used for washing the Sterilisation Filtering System,for irrigation,so that it would not be wasted,by adding appropriate filters.
At the moment,free water is provided by ΔΕΥΑΜ to all the schools on the island,regardless of the amount of water consumed,as there are no water meters.Consequently,it is not possible to measure the amount of water consumed.Hence,watermeters must be installed in all the schools,in order to measure water consumption.

At the entrance of the Biological Waste Water Unit in Alogomandra
At the entrance of the Biological Waste Water Unit in Alogomandra

The Biological Waste Water Unit produces about 700,000 cubic metres of water annually.
The unit carries out processing and partial sterilisation of the water at a secondary level,a fact which makes it impossible to reuse the water,which has been processed in this way.The modernisation of the unit and the upgrading to Γ level would provide the possibility (under certain conditions0of reusing this water for irrigation.In conclusion,by reusing the water produced by the Biological Unit and the conservation of water,it is estimated that the water shortage could be eliminated,and the required demand could be met.

Νερουλάς στη Μύκονο από τη δεκαετία του '50
Νερουλάς στη Μύκονο από τη δεκαετία του ’50

 

For text in Greek: https://kepom.wordpress.com/2014/04/19/politiki_leipsydria/

and     https://kepom.wordpress.com/2014/02/06/nero/

Πολιτική λειψυδρία στο δήμο της Μυκόνου!

Το κείμενο Πολιτική Λειψυδρία καθώς και όσα ακολουθούν (βλ. λινκς στο τέλος της σελίδας) αποτελούν τεκμηριωμένη έρευνα-ενημέρωση της Κίνησης Ενεργών Πολιτών Μυκόνου που κράτησε 2 μήνες, το νερό είναι πολίτιμο δημόσιο αγαθό και επαφίεται στον πατριωτισμό όλων μας να το προστατεύσουμε ώστε να το απολαμβάνουμε.
Το κείμενο Πολιτική Λειψυδρία καθώς και όσα ακολουθούν (βλ. λινκς στο τέλος της σελίδας) αποτελούν τεκμηριωμένη έρευνα-ενημέρωση της Κίνησης Ενεργών Πολιτών Μυκόνου που κράτησε 2 μήνες, το νερό είναι πολίτιμο δημόσιο αγαθό και επαφίεται στον πατριωτισμό όλων μας να το προστατεύσουμε ώστε να το απολαμβάνουμε. Στη φωτογραφία από αριστερά Δέσποινα Νάζου, Δημήτρης Ρουσουνέλος, Άννα Καμμή.


Πολιτική λειψυδρία στον Δήμο της Μυκόνου

Το νερό ως φυσικό αγαθό είναι απαραίτητο για όλες τις μορφές ζωής.
Ως κοινωνικό αγαθό έχει τεράστια σημασία για την ποιότητα της ζωής του ανθρώπου γι’ αυτό και η χρήση του πρέπει να στοχεύει στην ικανοποίηση των αναγκών όλης της κοινωνίας.
Στην Ελλάδα η διαχείριση του νερού γίνεται μέχρι στιγμής είτε από κρατικές εταιρίες είτε από περιφερειακές/δημοτικές επιχειρήσεις που διαχειρίζονται τα δίκτυα των πόλεων. Η αλόγιστη χρήση του και η αύξηση της ζήτησης από την μία, οι κλιματικές αλλαγές και η μόλυνση των επιφανειακών και υπόγειων υδάτων από την άλλη, συντελούν στη μείωση της ποσότητας αλλά και στην αλλοίωση της ποιότητας του.
Βασική μνημονιακή κατεύθυνση είναι η μετατροπή του δημόσιου νερού σε ιδιωτικό και την εκμετάλλευσή του μέσα από ιδιωτικές εταιρίες, με την πρόφαση ότι η δημόσια διαχείριση ήταν αναποτελεσματική και καταστροφική, το ίδιο επιχείρημα που χρησιμοποιείται για την ιδιωτικοποίηση κάθε τι δημόσιου.
Η διεθνής εμπειρία αναδεικνύει ότι όπου έχει εισχωρήσει ο ιδιωτικός τομέας στη διαχείριση του νερού το αποτέλεσμα είναι το ίδιο: αύξηση των τιμών και μείωση της ποιότητας και των παρεχόμενων υπηρεσιών, καθώς ο ιδιώτης δεν έχει καμία διάθεση να προχωρήσει σε εκσυγχρονισμό των δικτύων, μιας και αυτό σημαίνει επενδύσεις τις οποίες δεν προτίθεται να κάνει. Ήδη σε χώρες που είχαν ιδιωτικοποιηθεί τα δίκτυα ύδρευσης (π.χ. Γαλλία) με τα παραπάνω αποτελέσματα, έχουν ήδη ξαναπεράσει σε δημόσιο έλεγχο με κύριο χαρακτηριστικό τη μείωση των τιμών και τη βελτίωση της ποιότητας.
Απαίτηση της κοινωνίας των πολιτών είναι να παραμείνει η διαχείριση κάτω από δημόσιο και κοινωνικό έλεγχο. Στην τάση ιδιωτικοποίησης, ένας σοβαρός αντίλογος είναι η δημιουργία συλλογικών κοινωνικών δικτύων νερού και αποχέτευσης όπως αυτή που δημιουργήθηκε στο Δήμο Θεσσαλονίκης με την Κίνηση των 136.

Νερουλάς στη Μύκονο από τη δεκαετία του '50
Νερουλάς στη Μύκονο από τη δεκαετία του ’50

Η κατάσταση στην Μύκονο
Στη Μύκονο από το 1998 τη διαχείριση του νερού την έχει η ΔΕΥΑΜ.
Μπορεί ακόμη να μην έχει τεθεί το ζήτημα της ιδιωτικοποίησης των υπηρεσιών ύδρευσης και αποχέτευσης, αυτό όμως δεν σημαίνει ότι παραγνωρίζεται το γεγονός της έμμεσης ιδιωτικοποίησης, μέσω προγραμματικής σύμβασης με την ΕΥΔΑΠ, όπως ήδη συμβαίνει σε άλλους Δήμους, η οποία με την επιχειρούμενη ιδιωτικοποίηση της ΕΥΔΑΠ θα έχει το ίδιο αποτέλεσμα. Εκτός αυτού όμως ο κίνδυνος είναι ορατός αφού :
α) οι εγκαταστάσεις και η ίδια η υπηρεσία είναι σε κακή κατάσταση.
β) σε διοικητικό επίπεδο η υποστελέχωση, οι περικοπές των μισθών και επιδομάτων μετά την ένταξή τους στο ενιαίο μισθολόγιο συντελεί στην ελλειπή λειτουργία όλων των δομών.
γ) υπάρχει κατασπατάληση νερού και αλόγιστη χρήση από ιδιώτες.
δ) δεν υπάρχει πρόβλεψη, προγραμματισμός και όραμα για ολοκληρωμένη διαχείριση των υδάτινων πόρων.
Το τελευταίο δε, σε συνδυασμό με την συνεχιζόμενη μείωση των βροχοπτώσεων, φέρνει το νησί σήμερα σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης.

Η λιμνοδεξαμενή στο Μαράθι. Τα αποθέματα νερού εκεί έχει προ πολλού περάσει τα όρια του συναγερμού. (φωτογραφία Δημ. Ρουσουνέλος Φεβρουάριος 2014)
Η λιμνοδεξαμενή στο Μαράθι. Τα αποθέματα νερού εκεί έχουν προ πολλού περάσει τα όρια του συναγερμού.
(φωτογραφία από Φεβρουάριο 2014)

Η περιγραφή του αδιεξόδου και οι αποδιοργανωμένες δομές
Η φυσική έλλειψη επαρκών αποθεμάτων νερού ήταν πάντα η μόνιμη ανησυχία των κατοίκων της Μυκόνου. Γι αυτό και οι πρόγονοί μας προσπαθούσαν να εξοικονομούν το πολύτιμο αυτό αγαθό με κάθε τρόπο και αισθάνονταν πλούσιοι εάν το νερό από το πηγάδι τους και την στέρνα τους έφτανε για να καλύψουν τις ετήσιες ανάγκες τους.
Το πρώτο εργοστάσιο της αφαλάτωσης κατασκευάστηκε το 1980. Η άνοδος του τουρισμού την ίδια εποχή όταν αυξήθηκαν και οι ξενοδοχειακές επιχειρήσεις, απαιτούσε ενίσχυση των αποθεμάτων νερού με υδροφόρα καραβάκια που και αυτά κάλυπταν με δυσκολία την αυξανόμενη ζήτηση έως τις αρχές της δεκαετίας του ’90.
Η κατασκευή των δύο υδατοδεξαμενών, έργο ζωής για το νησί, του φράγματος στο Μαράθι το 1992 και του φράγματος στο Φωκό στην Άνω Μερά το 1997, ανακούφισε τις ανησυχίες και λιγόστεψε το άγχος της έλλειψης νερού.
Με το πέρασμα των χρόνων οι ανάγκες του νησιού συνεχώς αυξάνονται, με την έκρηξη της ανεξέλεγκτης ανάπτυξης, της κατασπατάλησης των υδάτινων πόρων και της έλλειψης ενημέρωσης και σχεδιασμού διαχείρησης. Αρκεί να σημειώσουμε ότι μετράμε περί της 2000 πισίνες και άλλες τόσες γεωτρήσεις νόμιμες και παράνομες.
Η έλλειψη νερού σήμερα, δεν απασχολεί για πρώτη φορά το νησί μας!
Η λειψυδρία του 2000 έφερε ξανά καραβάκια με νερό στην Μύκονο και αυτή του 2008 έκανε τη ΔΕΥΑΜ να κινηθεί γρήγορα ια την κατασκευή νέου εργοστασίου αφαλάτωσης στον Κόρφο.
Τα σημερινά αποθέματα του φράγματος του Μαραθιού μας αναγκάζουν να κινητοποιηθούμε άμεσα για μην μείνουμε από νερό πριν καλά καλά αρχίσει η καλοκαιρινή περίοδος.
Γιατί όμως τώρα; Γιατί δε φροντίσαμε να λάβουμε τα μέτρα μας πολύ νωρίτερα ώστε να μην πούμε το νερό νεράκι; Γιατί δεν «διαβάσαμε» τα νούμερα έγκαιρα τα οποία μιλούσαν από μόνα τους, για να μην τρέχουμε την τελευταία στιγμή;
Τα χρόνια που πέρασαν υπήρξε η πρόβλεψη δημιουργίας υποδομών, όμως η κατασκευή τους από μόνη της δεν έλυσε το πρόβλημα. Όλα αυτά τα χρόνια δεν έγιναν οι απαιτούμενες εργασίες συντήρησης με κίνδυνο αυτές να καταστρέφονται ή να υπολειτουργούν. Επίσης η έλλειψη πολιτικής βούλησης και σχεδιασμού συντέλεσε στην κατασπατάληση των αποθεμάτων.

Για την αποδιοργάνωση των δομών αλλά και για την ανεπάρκεια των υδάτινων πόρων σήμερα, ευθύνες έχει κυρίως η διοίκηση της ΔΕΥΑΜ, αφού:
1. Όταν μπορούσε, δε φρόντισε να προσλάβει το απαιτούμενο προσωπικό. Με την απαγόρευση των προσλήψεων εξαιτίας των δημοσιοοικονομικών περικοπών σήμερα, η υπηρεσία αντιμετωπίζει τεράστιο ζήτημα υποστελέχωσης που είναι και το μεγαλύτερο πρόβλημά της. Η λειτουργία της ΔΕΥΑΜ στηρίζεται σε 20 μόλις υπαλλήλους που με φιλότιμο και αυταπάρνηση προσφέρουν τις υπηρεσίες τους ενώ αντίστοιχα βλέπουν στο τέλος του μήνα τους μισθούς και τα επιδόματά τους κουτσουρεμένα και τις υπερωρίες τους απλήρωτες.
2. Για λόγους μικροκομματικών σκοπιμοτήτων, δεν φρόντιζε να εισπράττει έγκαιρα παλιές οφειλές ιδιωτών και επιχειρήσεων και έτσι προσάρμοζε τις εργασίες των συντηρήσεων και τις επενδύσεις της ανάλογα με το ταμείο της. Μπορεί να μην οφείλει σε προμηθευτές της και να μην έχει δάνεια ως υπηρεσία, αλλά ο στρατηγικός σχεδιασμός της ήταν κατά κύριο λόγο συντηρητικός και, διεκπεραιωτικός.
3. Δε φρόντισε για χρόνια να προστατέψει τις μετρήσεις από τα « λάθη» της καταμέτρησης κατανάλωσης, παρά μόνο τώρα που ήδη έχουν χαθεί πολλά εκατομμύρια κυβικά νερού, αμέτρητα και άρα αχρέωτα, με τεράστια ζημιά για την υπηρεσία και το Δήμο και τεράστιο όφελος για τις τσέπες των οφελούμενων.
4. Δεν απαίτησε από το Δήμο την είσπραξη του ποσού του 1.000.000 ευρώ που της οφείλει από έργα και τέλη αποχέτευσης για πολλά χρόνια. Η όποια απαίτηση περιορίστηκε σε ανταλλαγή εγγράφων και όχι στην έγκαιρη δημοσιοποίηση του θέματος ώστε να ασκηθεί η μεγαλύτερη δυνατή πίεση.
5. Δε φρόντιζε για χρόνια, για λόγους οικονομίας να συντηρεί σωστά το δίκτυο και τις εγκαταστάσεις, με αποτέλεσμα οι συνεχείς βλάβες να οδηγούν σε απώλεια τεράστιων ποσοτήτων νερού και η κατάστασή τους σήμερα να απαιτεί μεγαλύτερες δαπάνες συντήρησης.
6. Για λόγους οικονομίας επίσης, χρησιμοποιούσε περισσότερο το νερό του φράγματος για την κάλυψη των αναγκών και όχι το νερό από τα εργοστάσια αφαλάτωσης, αφού το κόστος των ανταλλακτικών και της συντήρησης των εργοστασίων αλλά και του ρεύματος, μεγάλωνε κατά πολύ το κόστος παραγωγής .
7. Τέλος, άργησε να σημάνει συναγερμό για την έλλειψη νερού που αντιμετωπίζουμε αυτή τη στιγμή, προσδοκώντας ότι θα βρέξει έως τον Μάρτιο και θα σωθούμε για άλλη μια φορά από τον Θεό! Κάπως έτσι μπαλώνονταν η κατάσταση μέχρι τώρα.

Επειδή όμως η αντιμετώπιση τέτοιων ζητημάτων δεν εναπόκειται σε προσδοκίες αλλά στην πρόληψη και σε στρατηγικό σχεδιασμό ώστε να υπάρχουν πάντα εφεδρείες, θεωρούμε ότι η διοίκηση της ΔΕΥΑΜ και κατ΄ επέκταση η διοίκηση του Δήμου που την επέλεξε, έχει τεράστιες ευθύνες για την σημερινή κατάσταση. Η μόνο λύση στο πρόβλημα είναι να θεωρούμε ότι βρισκόμαστε σε μόνιμη λειψυδρία, έτσι ώστε να προέχει πάντα η εξοικονόμηση νερού. Επίσης να περιοριστούν νομοθετικά υδροβόρες χρήσεις (πισίνες, γκαζόν κλπ.) που δεν έχουν θέση στα νησιά των Κυκλάδων με τις συγκεκριμένες κλιματικές συνθήκες (χαμηλές βροχοπτώσεις, μεγάλη ηλιοφάνεια).

Προτάσεις για την αντιμετώπιση της κατάστασης

Α. Για το άμεσο μέλλον:
• Ενημέρωση του κόσμου με κάθε τρόπο, για περιορισμό της κατανάλωσης. Ειδική ενημέρωση μέσω των τουριστικών επιχειρήσεων και το site του Δήμου, με προβολή της αναγκαιότητας για εξοικονόμηση των υδάτινων πόρων.
• Επισκευή της παλαιάς μονάδας αφαλάτωσης των 2100 κ.β/24/ωρο και επέκτασή της. Έχει πάρει σχετική απόφαση το ΔΣ της ΔΕΥΑΜ τον Φεβρουάριο 2014.
• Έλεγχος για τυχόν διαρροές και άμεση επισκευή του υφιστάμενου δικτύου μεταφοράς νερού από την αφαλάτωση στις Δεξαμενές και επέκτασή του ώστε να μπορεί να μεταφέρει τις ποσότητες νερού που μπορεί να παράξουν και τα δύο εργοστάσια αφαλάτωσης.
• Συντήρηση όλων των εγκαταστάσεων και ειδικά του αντλιοστασίου στο παλιό λιμάνι ώστε να μπορεί να μεταφερθεί το νερό από τα καραβάκια στις δεξαμενές.
• Διασύνδεση των δύο φραγμάτων Μαραθιού και Άνω Μεράς, ούτως ώστε να επιτευχθεί μια ορθολογική υδατική διαχείριση.
• Απαγόρευση της ανεξέλεγκτης λήψης νερού από τα φράγματα από τους ιδιοκτήτες βυτιοφόρων και επιβολή μεγάλων προστίμων.
• Η προμήθεια νερού από τα βυτιοφόρα πρέπει να γίνεται μόνο από τις δεξαμενές στα εργοστάσια αφαλάτωσης.
• Άμεση αποπληρωμή από το Δήμο στην ΔΕΥΑΜ του ποσού του 1.000.000 που της οφείλει τα τελευταία χρόνια από τα τέλη αποχέτευσης και από έργα για λογαριασμό του Δήμου.
• Προώθηση συστημάτων εξοικονόμησης και πολιτικές εξοικονόμησης νερού, ιδιαίτερα στους υδροβόρους καταναλωτές με παρεμβάσεις του Δήμου.
• Κλιμακωτό τιμολόγιο ώστε να αποτρέπονται οι υπερβολικές καταναλώσεις. Σημειώνουμε εδώ ότι η χρέωση του νερού παραμένει η ίδια από την ίδρυση της ΔΕΥΑΜ και το τέλος 80% που επιβλήθηκε μετά το 2000 αφορά στην συντήρηση δικτύου.
• Καταγραφή των γεωτρήσεων και περιορισμός αδειοδότησης νέων.
• Η κινητοποίηση από τον Δήμο και οι ενέργειες για υδροδότηση με καραβάκι ώστε να υπάρχει απόθεμα είναι λύση έσχατης ανάγκης η οποία είναι κοστοβόρα. Είναι γεγονός ότι η λύση μεταφοράς νερού με καραβάκι έχει τεράστιο κόστος και ουσιαστικά για να μεταφερθεί ποσότητα 200.000 κ.μ. νερού θα στοιχίσει χωρίς το κόστος αγοράς του νερού, με περίπου 10€/κ.μ., ήτοι 2.000.000€, πολύ περισσότερο από την προμήθεια των δύο φορητών μονάδων που θα στοιχίσουν περίπου 1.250.000€ πλέον Φ.Π.Α. και οι δύο.

Έχουν γίνει ενέργειες από τον Δήμο σε συνεργασία με την ΠΝΑΙ για την ένταξή μας σε πρόγραμμα χρηματοδότησης. Οι ενέργειες ξεκίνησαν τον Φεβρουάριο του 2014 και δεν προβλέπεται να έχουν αποτέλεσμα πριν τον ερχόμενο Αύγουστο. Το ίδιο προβλέπεται και για την προμήθεια 2 κινητών μονάδων αφαλάτωσης δυναμικής 2000 κβ / 24 ωρο, οι οποίες εντάχθηκαν ήδη πρόσφατα στο πρόγραμμα Εθνικών Πόρων Χρηματοδότησης ΣΑΕΠ 067 Δημοσίων Επενδύσεων. Θα εγκατασταθούν στον χώρο των παλιών σφαγείων στα Σπιτάλια (παλαιό λιμάνι), αλλά η ολοκληρωση των ενεργειών δεν θα έχει τελειώσει πριν από τον Σεπτέμβριο του 2014.

• Σε ότι αφορά αφορά στην υποστελέχωση της υπηρεσίας, το πρόβλημα για τους καλοκαιρινούς μήνες θα ελαττωθεί με την πρόσληψη εποχικών υπαλλήλων.

Στο απώτερο μέλλον:

• Στη Μύκονο υπάρχουν 2000 πισίνες με κατανάλωση 80κ.μ. κατά μέσο όρο και συνολικά 160.000 κ.μ. Πρέπει να εξεταστεί η τροφοδότησή τους με θαλασσινό νερό και όχι νερό του δικτύου ειδικά των πισίνων που βρίσκονται κοντά στην θάλασσα. Για να δοθεί η δυνατότητα να αποκτήσουν μονάδες αφαλάτωσης θα πρέπει να γίνει τροποποίηση περιβαλλοντικών όρων στα ξενοδοχεία και να εξετασθεί εάν σηκώνει τέτοιες εγκαταστάσεις το δίκτυο της ΔΕΗ. Επίσης να εξετασθεί που θα πηγαίνει το αλμόλοιπο.
• Χαρτογράφηση υδάτινων πόρων, ανά περιοχές, ανάλογα με τη χρήση που γίνεται (αγροτική χρήση, πισίνες, οικιακή).
Η αναζήτηση υπόγειου υδατικού δυναμικού στη Μύκονο είναι δυσχερής λόγω της γεωλογικής της δομής. Αποτελείται από γρανίτες με χαμηλή υδροφορία. Τα ετήσια υπόγεια αποθέματα με βάση τη μελέτη του Ι.Γ.Μ.Ε. ανέρχονται σε 100.000 κ.μ. για το ρωγματικό σύστημα Αεροδρομίου και 100.000 κ.μ. για το ρωγματικό σύστημα Άνω Μεράς.

• Η Μονάδα Επεξεργασίας Υγρών Αποβλήτων (Βιολογικός) παράγει περίπου 700.000 κ.μ. νερού ετησίως. Η μονάδα κάνει β’θμια επεξεργασία και μερική απολύμανση, γεγονός που καθιστά αδύνατη την επαναχρησιμοποίηση του ανακτημένου νερού. Ο εκσυγχρονισμός της μονάδας και η μετατροπή της σε μονάδα γ΄ βάθμιας, θα έχει σαν αποτέλεσμα τη δυνατότητα (υπό προϋποθέσεις) επαναχρησιμοποίησης του νερού αυτού για άρδευση. Ουσιαστικά με την επαναχρησιμοποίηση του νερού του βιολογικού και την πολιτική εξοικονόμισης εκτιμάται ότι θα καλυφθεί το έλλειμμα που παρουσιάζεται στο υδατικό ισοζύγιο.
• Ανεύρεση λύσης για χρησιμοποίηση για άρδευση των νερών των πλύσεων των ταχυδιηληστηρίων. Επεξεργασία με κατάλληλα φίλτρα.
• Αυτή την στιγμή διατίθεται δωρεάν νερό από την ΔΕΥΑΜ σε όλες τις σχολικές μονάδες του νησιού, χωρίς να υπάρχουν υδρομετρητές. Το αποτέλεσμα είναι να μην μπορεί να καταγραφεί η κατανάλωση. Θα πρέπει να μπουν υδρομετρητές ώστε να ελέγχεται η κατανάλωση.

Παραθέτουμε εδώ τα παρακάτω στοιχεία, χρήσιμα για να εκτιμηθεί σωστά η παρούσα κατάσταση:
kepom.wordpress.com/-apothemata Υδατικά αποθέματα-Χωρητικότητες, ανάγκες, δυνατότητες, καταναλώσεις
kepom.wordpress.com/katastasi_twra

 

Για το νερό

του Γιώργου Κολέμπα
«Σε 10 χρόνια, δηλ. το 2025 ο μισός πλανήτης θα διψάει
και δεν θα έχει πρόσβαση στο πόσιμο νερό. Η επίδραση
είναι ορατή και στην χώρα μας. Είχαμε μέχρι τώρα το
δεύτερο μεγαλύτερο κατά κεφαλήν αποτύπωμα κατανάλωσης νερού στον κόσμο. Τα αποθέματα των φραγμάτων έχουν μειωθεί κατά 44%( με την ανομβρία
των τελευταίων χρόνων). Ταυτόχρονα οι απώλειες των
δικτύων πόσιμου νερού ανέρχονται μέχρι και 40-60%.
Όλα αυτά καθιστούν επιτακτική την ανάγκη
μιας διαφορετικής διαχείρισης των νερών μας»

1.Το νερό ως φυσικό αγαθό απαραίτητο για όλες
τις μορφές ζωής και ιδίως τον άνθρωπο

Water_cycle_elΣτο νερό(Η2Ο) και τα στοιχεία του Υδρογόνο και Οξυγόνο βασίζεται όλος ο πλούτος της βιοποικιλότητας και της ζωής που υπάρχει σε αυτόν τον πλανήτη. Ο κύκλος του νερού στη φύση είναι από τους σημαντικότερους για τη ζωή.

Οι λόγοι που το κάνουν τόσο σημαντικό:

  • Είναι κατά κάποιον τρόπο το «αίμα» και τα «σωματικά υγρά» του οργανισμού της «γαίας»(πλανήτη).
  • Βασικό στοιχείο για τη ζωή (το ανθρώπινο σώμα π.χ. αποτελείται από 70% νερό).
  • Αν επιδρούμε είτε θετικά είτε αρνητικά, τότε επιδρούμε απευθείας στις διαδικασίες της ζωής.
  • Αυτό συμβαίνει επειδή έχει πολλές φυσικές και χημικές ανωμαλίες, οι οποίες είναι ακριβώς χρήσιμες για τη ζωή. Το μόριο του Η2Ο σχηματίζεται από 2 άτομα Η και 1 άτομο Ο σε γωνία 105 μοιρών. Το μόριο αποτελεί ένα δίπολο με ένα θετικό πόλο των 2 ατόμων του υδρογόνου και ένα αρνητικό του ατόμου του οξυγόνου. Συμπεριφέρεται σαν ένας μικρός «ηλεκτρομαγνήτης».
  • Η σύνδεση περισσότερων μορίων σχηματίζει υγρούς κρυστάλλους(Cluster). Οι υγροί αυτοί κρύσταλλοι προσλαμβάνουν από το περιβάλλον δονήσεις-κύματα διάφορων συχνοτήτων και συμμετέχουν στη ταλάντωσή τους. Προσλαμβάνουν δηλ. πληροφορίες με τη μορφή ιδιοσυχνοτήτων και τις αναμεταδίδουν.
  • Το νερό ενσωματώνοντας για κάποιο διάστημα διάφορες ενώσεις, με τις οποίες έρχεται σε επαφή, «αποθηκεύει» την αντίστοιχη πληροφορία τους, το «ίχνος» τους, σαν κύμα με τη συχνότητά του. Μπορεί οι διάφορες χημικές ενώσεις με τις οποίες ήλθε σε επαφή το νερό να μην υπάρχουν πια στο νερό, αλλά έχει μείνει η πληροφορία τους. Έτσι το νερό είναι στην ουσία εκτός των άλλων και «πληροφορικό» μέσο.
  • Είναι λοιπόν το νερό «μεταφορέας» όχι μόνο ουσιών, αλλά και πληροφοριών τους, που με τη σειρά τους παίζουν μεγάλο ρόλο στον μεταβολισμό των ζωντανών οργανισμών και στην ενδοεπικοινωνία των κυττάρων τους( το νερό σαν «πληροφορικό» μέσο είναι και η βάση της ομοιοπαθητικής). Σαν «μεταφορέας» μπορεί να μεταφέρει και θετικές και αρνητικές επιδράσεις στους οργανισμούς και στον άνθρωπο.
  • Νερό με μεγάλους κρυστάλλους έχει μικρή δύναμη δέσμευσης, άρα λίγη ενέργεια. Τα διαλυμένα στο νερό π.χ. μέταλλα δεν μπορούν να συγκρατηθούν στο διάλυμα και αντιδρούν μεταξύ τους. Επίσης λιγότερη δυνατότητα να διαπερνά τη μεμβράνη των κυττάρων ή να μεταφέρει μαζί του άλλες ουσίες και πληροφορίες.
  • Νερό με μικρούς κρυστάλλους έχει μεγάλη δύναμη δέσμευσης, άρα και πολλή ενέργεια.  Είναι αρκετή η δύναμη λίγων μορίων για να συγκρατηθεί ένα μέταλλο στο διάλυμα. Διαπερνά επίσης εύκολα τις μεμβράνες των κυττάρων και μεταφέρει γρήγορα ουσίες και πληροφορίες.
  • Σε μη γάργαρο νερό(μεγάλοι κρύσταλλοι) η ξένη ουσία δεν συγκρατείται και αποβάλλεται από το διάλυμα. Αν δηλαδή η δομή του νερού δεν είναι καλή, τότε έχουμε πολλά απόβλητα στον οργανισμό. Αν η ουσία είναι επιζήμια για τον οργανισμό τότε δεν μπορεί να την πάρει μαζί του το νερό, όταν αποβάλλεται από τον οργανισμό και παραμένει σε αυτό. Έτσι ένα τέτοιο νερό δεν καθαρίζει τον οργανισμό. Αν η ουσία είναι αντίστοιχα ωφέλιμη δεν μπορεί να τη μεταφέρει στα κύτταρα, που τη χρειάζονται.
  • Αντίθετα ένα καλό και ενεργοποιημένο τρεχούμενο νερό και καθαρίζει από τις επιβλαβείς ουσίες και μεταφέρει τις ωφέλιμες. Σε νερό με καλή δομή(γάργαρο, μικροί κρύσταλλοι) οι δυνάμεις δέσμευσης από λίγα μόνο μόρια γύρω από τη ξένη ουσία τη συγκρατούν στο διάλυμα και δεν κατακάθεται στον οργανισμό. Λίγα ελεύθερα μόρια είναι πολύ πιο αποτελεσματικά από τα πολλά περισσότερα των μεγάλων υγρών κρυστάλλων. Το νερό που είναι αποθηκευμένο σε μπουκάλια ή δοχεία, μετά από λίγο διάστημα σχηματίζει μεγάλους υγρούς κρυστάλλους και ενώ μπορεί να μας ξεδιψά, δεν επιτελεί το ρόλο του για τον οργανισμό, είναι δηλαδή ένα «νεκρό» νερό.
  • Ο άνθρωπος πάντως δε μπορεί να ζήσει για πολλές μέρες χωρίς νερό, γιατί όπως αναφέρθηκε είναι απαραίτητο για όλες σχεδόν τις διεργασίες που γίνονται στο σώμα. Έτσι χρειάζεται να πίνει τουλάχιστον ενάμισι λίτρο την ημέρα. Δεν έχουν όμως όλοι οι άνθρωποι πρόσβαση σε πόσιμο καθαρό και «ζωντανό» νερό σε αυτόν τον πλανήτη. Στην ουσία μόνο το 1% του υπάρχοντος σε αφθονία νερού είναι κατάλληλο προς πόση. Και αυτά τα αποθέματα όλο και σπανίζουν
  1. Το κοινωνικό πρόβλημα σε σχέση με το πόσιμο νερό


Οι πηγές και τα αποθέματα πόσιμου νερού λιγοστεύουν, λόγω κοινωνικών και οικολογικών εξελίξεων: από την αλόγιστη χρήση, τη αύξηση της ζήτησης στις πόλεις, τη συγκεντροποίηση των πληθυσμών σε μερικές βιομηχανικές περιοχές, τη μόλυνση των επιφανειακών-υπόγειων υδάτων και την μείωση της ποιότητάς του, τη ξηρασία σε κάποιες περιοχές που εντείνεται λόγω κλιματικών αλλαγών, την θερμοκηπιακή θέρμανση και άρα τη μείωση των χιονιών, κ.λπ..

Το πρόβλημα γίνεται κοινωνικό από τη στιγμή που υπάρχει από τη μια αλόγιστη χρήση στις περιοχές που υπάρχουν αποθέματα και από την άλλη αύξηση των αναγκών εκεί που δεν υπάρχουν. Αυτό θα οδηγεί σε κοινωνικές συγκρούσεις και μερικές φορές και σε συγκρούσεις κρατών(μερικοί προβλέπουν και πολέμους με αιτία το νερό).

Πριν τη βιομηχανική εποχή, οι κοινότητες των ανθρώπων έστηναν οικισμούς σε τοποθεσίες που είχαν κοντά τους νερό και οργάνωναν στη βάση των μικρών αποστάσεων τη διαχείρισή του ( ύδρευση και άρδευση). Ήταν δηλαδή το νερό στα χέρια των τοπικών κοινοτήτων.

Στη συνέχεια, κατά τη περίοδο της βιομηχανικής καπιταλιστικής ανάπτυξης, όπου η περιφέρεια συρρικνώθηκε λόγω της μεγάλης συγκέντρωσης των πληθυσμών στις πόλεις, μέσα κυρίως από την κρατική διαχείριση του πόσιμου νερού μέσω δικτύων και τη μεταφορά του σε μεγάλες αποστάσεις για τις ανάγκες των πόλεων, οι κοινότητες έχασαν τη δυνατότητα που είχαν για τη διαχείρισή του . Οι πηγές και τα αποθέματα της περιφέρειας πέρασαν στα χέρια κρατικών ή ιδιωτικών εταιρειών ύδρευσης. Η όλη αυτή διαδικασία μετέτρεψε το νερό από φυσικό και δημόσιο αγαθό σε εμπορικό και αγοραίο και στη συνέχεια του έδωσε το χαρακτηριστικό της σπανιότητας, παρόλο που είναι ίσως ο πιο άφθονος φυσικός πόρος σε αυτό τον πλανήτη.

  1. Εικονικό νερό: ένα νέο εργαλείο στη διαχείριση των υδατικών πόρων

Σύμφωνα με στοιχεία του ΟΗΕ, σε έναν άνθρωπο επαρκούν 50 λίτρα ημερησίως για την κάλυψη των αναγκών του(πόση, μαγείρεμα, ντουζ, πλύσιμο ρούχων κ.λπ). Σήμερα ο μέσος Αμερικάνος καταναλώνει 600 λίτρα νερού τη μέρα, ο μέσος Γερμανός 130 λ., ο μέσος Έλληνας 160 λ., ενώ ο Αφρικανός στην υποσαχάρια Αφρική 10 μόνο λίτρα.

Σε 10 χρόνια, δηλ. το 2025 ο μισός πλανήτης θα διψάει και δεν θα έχει πρόσβαση στο πόσιμο νερό. Η επίδραση είναι ορατή και στην χώρα μας. Είχαμε μέχρι τώρα το δεύτερο μεγαλύτερο κατά κεφαλήν αποτύπωμα κατανάλωσης νερού στον κόσμο. Τα αποθέματα των φραγμάτων έχουν μειωθεί κατά 44%( με την ανομβρία των τελευταίων χρόνων). Ταυτόχρονα οι απώλειες των δικτύων πόσιμου νερού ανέρχονται μέχρι και 40-60%. Όλα αυτά καθιστούν επιτακτική την ανάγκη μιας διαφορετικής διαχείρισης των νερών μας, ιδιαίτερα σε αγροτικές περιοχές (π.χ. Θεσσαλία), η οποία να εστιάζει στις καταναλωτικές συνήθειες των κατοίκων. Απαιτεί μέτρα εξοικονόμησης νερού, αλλαγές στην τιμολογιακή πολιτική, μείωση των διαρροών με την αντικατάσταση των παλιών δικτύων υδροδότησης, ενημέρωση των πολιτών.

Σε αυτή τη διαχείριση βοηθά η έννοια του «εικονικού νερού». Το εικονικό ή αόρατο ή κρυμμένο νερό αναφέρεται στην ποσότητα του νερού που χρησιμοποιείται για την παραγωγή ενός προϊόντος ή μιας υπηρεσίας(λέγεται εικονικό ή αόρατο γιατί μετά την παραγωγή ενός προϊόντος, το νερό που χρησιμοποιήθηκε για την παραγωγή του δεν εμπεριέχεται πια στο προϊόν αυτό).

Έτσι για παράδειγμα χρειάζονται περίπου: 50 λίτρα(λ) νερού για να παραχθεί 1 πορτοκάλι, 400 λ νερού για ένα φλιτζάνι καφέ, 800 λ.  για να παραχθεί 1 ποτήρι γάλα, 900 λ για 1 κιλό καλαμπόκι, 2.000 λ. για ένα πιάτο κρέας με πατάτες, 2.700 λ. για ένα βαμβακερό μπλουζάκι, 6.000 λ. για ένα παντελόνι τζιν, 16.000 λ. για να παραχθεί 1 κιλό βοδινό κρέας, 20.000 λ. για έναν ηλεκτρ. Υπολογιστή, 400.000 λ. για ένα αυτοκίνητο.

Η έννοια του εικονικού νερού μας βοηθά στο να αντιληφθούμε πόσο νερό χρειαζόμαστε για την παραγωγή διάφορων προϊόντων, ώστε να διαχειριστούμε καλύτερα τους υδάτινους πόρους, ιδιαίτερα σε αγροτικές περιοχές με ελλειμματικό υδατικό ισοζύγιο. Όχι μόνο σε ατομικό επίπεδο, όπως με μείωση της καθημερινής του κατανάλωσης ή με χρήση αγαθών από «δεύτερο χέρι» ή με μείωση της κατανάλωσης κρέατος και με αγορά τοπικών κυρίως προϊόντων. Αλλά και σε κοινωνικό επίπεδο και στο επίπεδο της τοπικής οικονομίας.

Μπορεί για παράδειγμα να υπολογιστεί η ποσότητα του εικονικού νερού που χρησιμοποιείται σε ετήσια βάση, λαμβάνοντας υπόψη την παραγωγή αλλά και την κατανάλωση των κυριότερων αγροτικών προϊόντων. Στο Σχήμα 2 π.χ. κάποιοι επιστήμονες (Χ. Προχάσκα του Ινστιτούτου Εδαφολογίας Θεσσαλονίκης και A.Grohmann T.U. Berlin) υπολόγισαν το εικονικό νερό για τη Θεσσαλία το 2005. Οι θετικές τιμές σημαίνουν εξαγωγή εικονικού νερού, μέσω της εξαγωγής των αντίστοιχων αγροτικών προϊόντων και αρνητικές τιμές εισαγωγή εικονικού νερού, μέσω της εισαγωγής των αντίστοιχων αγροτικών προϊόντων.

 «Από το Σχ. 1 γίνεται φανερό πως η Θεσσαλία χρησιμοποιεί μεγάλες ποσότητες εικονικού νερού στην εξαγωγή βιομηχανικών φυτών (κυρίως βαμβακιού και δευτερευόντως ζαχαρότευτλων) και σιτηρών, ενώ δεν παράγει λιγότερο υδροβόρα προϊόντα. Αν η Θεσσαλία εισήγαγε βαμβάκι αντί να το εξάγει και αν παρήγαγε περισσότερα λαχανικά και βρώσιμα φυτά, αντί να τα εισάγει η ζήτηση νερού θα μειώνονταν τουλάχιστον κατά 540 εκατομ. κ.μ ετησίως, ποσότητα μεγαλύτερη από την ποσότητα του υπογείου νερού που αναμένεται να αναπληρωθεί από την εκτροπή του Αχελώου, που σύμφωνα με την μελέτη ΠΕ –ΕΥΔΕ υπολογίζεται σε 400 εκατ. κ. μ. ετησίως.», εκτιμούν για παράδειγμα, οι παραπάνω επιστήμονες[1].

Οι αγρότες γενικά δεν αξιοποιούν σχεδόν καθόλου τα επιφανειακά νερά, αντλούν ανεξέλεγκτα τον υπόγειο υδροφόρο ορίζοντα με αποτέλεσμα να μειώνετε συνεχώς η στάθμη του και να αυξάνεται συνεχώς το κόστος άντλησής του. Με τις μονοκαλλιέργειες, την αλόγιστη χρήση λιπασμάτων και φυτοφαρμάκων και την έλλειψη σωστής ενημέρωσης για τη χρήση τους και τις επιπτώσεις (τα νιτρικά στα νερά έχουν φτάσει στο «κόκκινο»), ζητούν φαραωνικά έργα και την «εκτροπή της λογικής» (βλέπε Αχελώος), και οι πολιτικοί τους τα υπόσχονται, παρόλο που οδηγούν σε φαύλο κύκλο.

  1. Οι προοπτικές

Η όλη εξέλιξη στο ζήτημα δείχνει ότι το πρόβλημα του πόσιμου –κυρίως- νερού, θα «επαναεδαφικοποιηθεί» πάλι, με την έννοια ότι η διαχείρισή του στο μέλλον θα αφορά πάλι στην τοπική κοινωνία. Οι πηγές και τα αποθέματα-από τη φύση τους εδαφικοποιημένες-θα ξανακάνουν ελκυστική την μετεγκατάσταση στην περιφέρεια, κοντά σε περιοχές που τα διαθέτουν ακόμα.

Το πέρασμα στη μεταβιομηχανική εποχή της αποανάπτυξης- τοπικοποίησης (αν ποτέ αυτή αποτελέσει επιλογή για λύση σε έναν κόσμο που καταρρέει), θα απαιτήσει οι κοινωνίες να ενταχθούν πάλι με μια ισορροπημένη σχέση στη φύση. ‘Έτσι θα επανέλθει η αφθονία του φυσικού αυτού αγαθού και δεν θα υπάρχει πια πρόβλημα.

Προς το παρόν, είτε πρόκειται για διαχείριση από κρατικές εταιρείες νερού, είτε από κεντρικές-περιφερειακές μεγάλες εταιρείες που διαχειρίζονται δίκτυα πόλεων ή το εμφιαλώνουν εφοδιάζοντας τις αγορές νερού, το φυσικό και συλλογικό αυτό αγαθό έχει στην ουσία ιδιωτικοποιηθεί και εξασφαλίζεται μέσω της αγοράς.

Στη χώρα μας, ιδίως μετά τις πολιτικές του μνημονίου και την «Καλλικρατική» πια Τοπική Αυτοδιοίκηση, υλοποιείται επίσης πλήρως αυτή η μετατροπή.

Η ιδιωτικοποίησή του όμως θα κάνει τις τοπικές κοινότητες, στις οποίες ανήκουν οι πηγές και τα αποθέματα, καθώς και τους καταναλωτές των πόλεων, να συνειδητοποιήσουν για πρώτη φορά, ότι ένα φυσικό, δημόσιο και συλλογικό αγαθό, μετατρέπεται σε προϊόν εκμετάλλευσης από τις ιδιωτικές εταιρείες. Οι μεν κοινότητες θα δουν να περνάνε οι πηγές τους στα χέρια ιδιωτών και τις ίδιες να μετατρέπονται σε πελάτες τους, οι δε πολίτες των πόλεων θα αντιληφθούν ότι το δικαίωμα πρόσβασης στο κοινωνικό μέχρι τώρα αγαθό, θα πρέπει να αγοράζεται σε τιμές που όλο θα ανεβαίνουν.

Το γεγονός αυτό θα οδηγήσει στην από κοινού εύρεση λύσεων από τις δύο κατηγορίες πολιτών και στη δημιουργία τέτοιων οικονομικοκοινωνικών δομών, που θα εξασφαλίζει την συλλογικοποίση –κοινοτικοποίηση-δημοτικοποίηση του νερού, σαν εναλλακτική λύση στην κρατικοποίηση ή ιδιωτικοποίησή του.

Την πρωτοβουλία για αυτό θα χρειασθεί να την αναλάβουν κύρια οι κάτοικοι των τοπικών κοινοτήτων και να αντισταθούν στον σφετερισμό που θα πάει να γίνει. Μπορούν σαν πρώτο βήμα να συστήσουν συλλογικές κοινοτικές δομές διαχείρισης νερού και αποχέτευσης -όπου δεν υπάρχουν, γιατί σε μερικές κοινότητες υπάρχουν από παλιά οι Οργανισμοί Εγγείων Βελτιώσεων(ΟΕΒ), κοινοτικές τέτοιες μορφές ύδρευσης και άρδευσης.

Οι κάτοικοι των πόλεων-όσοι βασικά θα έχουν πρόβλημα να μετατραπούν σε πελάτες των εταιρειών, και θα είναι η πλειοψηφία τους στην οικονομική κρίση που ήρθε και πρόκειται να μείνει για το επόμενο μεγάλο χρονικό διάστημα-μπορούν να δημιουργήσουν αντίστοιχες δομές και να συνεργασθούν με τα τοπικά κοινοτικά συστήματα, για παραπέρα κοινωνικοποίηση των περισσευμάτων των αποθεμάτων. Μπορούν να δημιουργηθούν ενώσεις των κοινοτικών συστημάτων νερού στα πλαίσια ενός δήμου και στη συνέχεια μιας περιφέρειας ή να υπάρχει συμμετοχή των κοινοτικών συστημάτων στη λήψη των αποφάσεων διαχείρισης, αν δημιουργηθεί νέα δημοτική επιχείρηση ή αλλάξει το καθεστώς σε τυχόν προϋπάρχουσα τέτοια. Μια τέτοια δομή θα εξασφαλίζει στο να μη μετατρέπονται οι κάτοικοι ενός δήμου-που περιλαμβάνει πόλη και γύρω χωριά-σε ανώνυμους χρήστες και καταναλωτές υπηρεσιών μιας εταιρείας έστω και δημοτικής, αλλά σε συνδιαμορφωτές της διαχείρισης των τοπικών αποθεμάτων νερού.

Με αφορμή και τις επερχόμενες δημοτικές εκλογές, οι Ριζοσπαστικές Κινήσεις Πολιτών, που δημιουργούνται για να παρέμβουν στα τοπικά πολιτικά δρώμενα και να διεκδικήσουν δημοτικούς και τοπικούς συμβούλους στα δημοτικά συμβούλια, θα χρειασθεί να έχουν διαμορφώσει και να προτείνουν στους πολίτες-δημότες ένα πρόγραμμα βιώσιμης διαχείρισης των τοπικών αποθεμάτων νερού.
Γιώργος Κολέμπας
http://topikopoiisi.blogspot.gr/

*Άρθρο – συμμετοχή στον διάλογο του tvxs στο πλαίσιο της Έρευνας για την Κρίση

[1] Τοπικοποίηση, από το παγκόσμιο…στο τοπικό, Γ. Κολέμπας, σελ.175-176

tvxs.gr/

Επίσκεψη της ΚΕΠΟΜ στις υποδομές που χτυπά η υδάτινη καρδιά του νησιού

Στο διυλιστήριο της Αγιάς Σοφιάς, Άννα Καμμή, Δημήτρης Ρουσουνέλος, Γιώργος Συριανός.
Στο διυλιστήριο της Αγιάς Σοφιάς, Άννα Καμμή, Δημήτρης Ρουσουνέλος, Γιώργος Συριανός.

Ολοκληρώνοντας ένα ακόμα κύκλο επιτόπιας ενημέρωσης, στα σημεία που χτυπά η καρδιά των υποδομών της Μυκόνου, επισκεφτήκαμε σήμερα και για 4 ώρες, τις  δυο Λιμνοδεξαμενές, τα μηχανοστάσια και τα  δυο (ταχυ)διυλιστήρια ύδατος. Στην Αγιά Σοφιά φτάνει το νερό από τη Λιμνοδεξαμενή του Μαραθιού και αφού γίνει επεξεργασία τροφοδοτεί την εκτός οικισμού Χώρας ευρύτερη περιοχή. Στις εγκαταστάσεις του λόφου που δεσπόζει τα τελευταία χρόνια μια ανεμογεννήτρια στην Απάνω Μαού φτάνει το νερό από τη Λιμνοδεξαμενή στον Φωκό και από κει τροφοδοτείται με νερό η ευρύτερη περιοχή της Άνω Μεράς.

Οι εργαζόμενοι και οι υπεύθυνοι των εγκαταστάσεων (που επισκεφτήκαμε συνολικά τις τελευταίες μέρες), μας ενημέρωσαν πλήρως και με καλή διάθεση για τον τρόπο λειτουργίας των εγκαταστάσεων και τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν. Απάντησαν σε όλες τις ερωτήσεις μας με προθυμία και ανταλλάξαμε απόψεις που αφορούν στα σημαντικότατα πάντα προβλήματα της ύδρευσης και της επεξεργασίας των λυμάτων στη Μύκονο. Θέλουμε με την ευκαιρία να τονίσουμε ότι χαρήκαμε για το επίπεδο του ανθρώπινου δυναμικού. Συναντήσαμε άτομα που δουλεύουν με πάθος για να τα βγάλουν πέρα με όλες τις δυσκολίες και τις αντιξοότητες που ως γνωστόν σέρνει στην καμπούρα του ο τόπος μας.

Άννα Καμμή, Ανάργυρος Κουσαθανάς, Αντώνης Κουνουπιώτης στο διυλιστήριο της Άνω Μεράς
Άννα Καμμή, Ανάργυρος Κουσαθανάς, Αντώνης Κουνουπιώτης στο διυλιστήριο της Άνω Μεράς

Πιστεύουμε ότι δεν περιμένει κανείς από εμάς τα μέλη της Κίνησης Ενεργών Πολιτών Μυκόνου να ανακαλύψουμε την πυρίτιδα εν έτει 2014. Είναι γνωστό το πρόβλημα λειψυδρίας που αντιμετωπίζουμε φέτος στο νησί. Έχουμε δυστυχώς τον φόβο ότι σα να μην το έχουμε πάρει αυτό σοβαρά. Αυτό γιατί έχουμε μάθει να τρέχουμε πίσω από τα γεγονότα. Να ψάχνουμε λύσεις αφού σκάσουν τα προβλήματα. Χωρίς έγκαιρη πρόβλεψη και καλή οργάνωση για τα δύσκολα.
Ίσως κάποιοι ελπίζουν ότι θα βρέξει ο Φεβρουάριος κι αν όχι, ίσως βρέξει ο Μάρτης.
ΚΙ ΑΝ ΔΕΝ ΒΡΕΞΕΙ;
Όλοι κάνουμε τα κουμάντα μας, τον προγραμματισμό μας, στη δουλειά και στα σπίτια μας για την περίπτωση που η κατάσταση όπως δείχνει φτάσει στο «Αμήν». Κουμάντο στο νησί μας, σε ότι αφορά στην ύδρευση, κάνει η Διοίκηση της ΔΕΥΑ Μυκόνου. Γι αυτό και προσδοκούμε να θέσουμε ερωτήματα και να πάρουμε απαντήσεις κλείνοντας τον κύκλο της ενημέρωσής μας τις επόμενες μέρες.

Η λιμνοδεξαμενή στο Μαράθι, σήμερα 6 Φεβρουαρίαου 2014!
Η λιμνοδεξαμενή στο Μαράθι, σήμερα 6 Φεβρουαρίαου 2014!

Η σημερινή εικόνα της κατάστασης στην περιοχή του Φράγματος του Μαραθιού και το εμφανές επίπεδο της στάθμης του ύδατος της λιμνοδεξαμενής δεν θέλει ειδικούς για να σημάνουν καμπανάκι.
Εγρήγορση, πρόβλεψη, έγκαιρη κινητοποίηση και προγραμματισμός ενεργειών χρειάζεται. Έχουμε;